Iz ove priče potiče lik Befane koja u noći između 5. i 6. januara leti na metli i puni čarape ostavljene u domovima. Ona dobroj deci ostavlja poklone i slatkiše, a onima koji su bili nevaljali tokom godine – komad uglja.
Tradicija prisutna u gotovo svakom domu
Da je ova tradicija i danas vrlo popularna potvrđuje istraživanje „Deca i Befana“, koje je sprovela agencija Astra Rićerke za “Unione Italiana Food”. Istraživanje je obuhvatilo 1.000 onlajn intervjua sa roditeljima dece uzrasta od četiri do 14 godina. Rezultati su jasni: u 2026. godini čarapa Befane biće prisutna u 90 odsto italijanskih domaćinstava, što potvrđuje snagu i stabilnost ove tradicije.
Međutim, Befana više nije praznik namenjen samo deci. Čak sedam od deset odraslih priznaje da i u odraslom dobu prima ili poklanja čarapu, često kao znak pažnje i nostalgije.
Police italijanskih samoposluga su već sedmicama pune čarapama Befane raznih proizvođača koji se utrkuju da napune čarape što primamljivijim poklonima.
Slatkiši i igračke – šta se danas nalazi u čarapi
Bombone, čokolada i slatkiši i dalje su glavni sadržaj čarape, dok tradicionalni ugalj, simbol nestašluka, gubi na značaju i sve češće se pojavljuje u slatkoj, simboličnoj verziji.
Istraživanje pokazuje i promene u izboru sadržaja – sve su zastupljeniji voćni sokovi i manji prehrambeni proizvodi, dok se igračke uglavnom svode na male gedžete, džepne igre ili likove iz crtanih filmova i video-igara. Ove promene odražavaju savremene navike i ukuse dece.
Čarapa nije zabranjena zona za odrasle: čak 95 odsto roditelja priznaje da proba slatkiše iz čarape svoje dece, pretvarajući Befanu u pravi porodični ritual.
Proslave, trgovi i neobični običaji
U mnogim italijanskim gradovima Befana se obeležava kroz javne manifestacije, vašare i proslave na trgovima. Među najneobičnijim tradicijama ističe se izrada najveće čarape Befane na svetu, koja se u pojedinim mestima pravi kao turistička atrakcija i često povezuje sa humanitarnim inicijativama.
U nekim delovima Italije i dalje su prisutni stari običaji, poput paljenja lomača, koje simbolizuju kraj stare godine, ili pripreme tradicionalnih slatkiša vezanih za Bogojavljenje.
Bogojavljenje odnosi sve praznike
Kako kaže narodna izreka „Epifania porta tutte le feste via“, Befana označava kraj božićnih praznika. Ipak, prema podacima i naklonosti koju i dalje uživa, jasno je da ona nije sporedan praznik.
Naprotiv, u 2026. godini Befana se potvrđuje kao tradicija koja uspeva da se prilagodi savremenom vremenu, ne gubeći svoje najdublje značenje: jednostavan, porodičan i zajednički trenutak.
(RTS)