JUGO-FUDBAL PRE JUGOSLAVIJE: Pre tačno 100 godina formirana fudbalska organizacija nekadašnje zajedničke države

JUGOSLAVIJA, ona koje nema, formalno je nastala 3. oktobra 1929, kada je tadašnja Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca postala Kraljevina Jugoslavija. Deset godina ranije, neki vidoviti ljudi osnovali su Jugoslavenski nogometni savez. Bilo je to 13. aprila u Zagrebu, u kafani „Medulić“. Skupština je počela u 20.45 u prisustvu po dva delegata iz osam zagrebačkih klubova: fudbal se na prostoru nekadašnje Jugoslavije igrao još pri kraju 19. veka, ali formiranje organizacije koja će voditi brigu o relativno novom sportu svakako spada u istorijske datume razvoja fudbala na ovim prostorima.Na Osnivačkoj skupštini usvojena su pravila i izabrano je rukovodstvo. Prvi predsednik JNS postao je pravnik Hinko Virt, predstavnik najpopularnijeg hrvatskog kluba tog vremena, HAŠK-a, a prvi sekretar dr Fran Škulj. Prema istraživanju Nebojše Jakovljevića, autora knjige „Fudbalska takmičenja Južnih Slovena 1873-1941“, koji nam je ustupio i kopiju zapisnika sa Osnivačke skupštine, JNS je 31. maja imao samo 14 članova. Prvi klub van Zagreba bila je Panonija iz Siska, a prvi naš klub koji se zvanično učlanio bio je Srpski sport klub iz Sremske Mitrovice.Kafana „Medulić“ u Zagrebu u kojoj je osnovan JNS PRESELjENjE U BEOGRAD: Centar fudbala u Kraljevini bio je u Zagrebu. Otuda ne čudi činjenica da je prvu zvaničnu utakmicu reprezentacija, 28. avgusta 1920. na Olimpijskim igrama u Anversu, odigrala sa 10 igrača iz zagrebačkih klubova, dok je iz Beograda bio samo Jovan Ružić, fudbaler Jugoslavije, poznat po nadimku, zbog snažnog šuta – „Topovsko đule“. Među putnicima iz Beograda su bili još rezervni golman Nikola Stanković (BSK), odbrambeni igrači Branimir Popović (BSK) i Mihailo Jovanović (SK Jugoslavija), kao i napadači Nikola Simić i Andrija Kojić, obojica fudbaleri BSK. I selektor je bio iz Zagreba, dr Veljko Ugrinić. Debi je bio neslavan, Čehoslovačka je slavila rezultatom 7:0. Pet dana kasnije, 2. septembra, i Egipat je bio bolji od reprezentacije Jugoslavije, bilo je 4:2, a uz već „standardnog“ Jovu Ružića, debitovali su i ostali beogradski igrači.JNS je u članstvo FIFA bio primljen najpre sa statusom privremenog člana (4. maja 1921), a stalni član je postao 20. maja 1923. godine.Prvo državno prvenstvo igrano je, po kup sistemu, u sezoni 1922/'23. Prvi šampion bio je zagrebački Građanski, a prvu titulu prvaka u Beograd je donela SK Jugoslavija, najbolja 1924. – u finalu je pobedila splitski Hajduk sa 2:1. Liga sistem uveden je 1926/'27, igralo je šest klubova, a titulu je osvojio Hajduk iz Splita sa dva boda više od BSK-a.Jačanjem Beograda kao fudbalskog centra jačala je i želja beogradskih fudbalskih radnika da se sedište Saveza preseli u Beograd. Pošto je dugo pripreman teren u smislu obezbeđenja glasova za podršku toj ideji, beogradski funkcioneri su na Skupštini u Zagrebu 24. novembra 1929. izneli predlog o preseljenju sedišta JNS u Beograd. Predlog je prošao većinom glasova (156-85), ali je došlo do rasprave, svađe, čak i tuče. Intervenisala je policija, izbacila ratoborne delegate, tako da Skupština nije završena. Nastavljena je tek 16. marta 1930, takođe u Zagrebu. Za preseljenje u Beograd glasalo je 213 delegata, za ostanak u Zagrebu samo 12, dok ih je sedam bilo uzdržano. Izabrana je nova uprava, na čelo JNS stao je Janko Šafarik, a sekretar je postao dr Mihailo Andrejević.Predsednici fudbalskih podsaveza u JNS 1930. GODINE USPEHA: Preseljenje sedišta Saveza izazvalo je bojkot reprezentacije od strane zagrebačkih klubova, što je na kraju dovelo do toga da u Montevideo, na Prvo svetsko prvenstvo u fudbalu, pod imenom Jugoslavije otputuje srpska reprezentacija, sastavljena od igrača iz beogradskih klubova BSK, Jugoslavija i Soko. U Montevideu je ulaskom u polufinale ostvaren veliki uspeh, koji je mnogo značio za propagandu fudbala. U deceniji između 1930. i 1940. Beograd je postao jak fudbalski centar, a BSK je osvojio pet titula prvaka. Reprezentacija je propustila svetska prvenstva 1934. i 1938, ali je u prijateljskim utakmicama ostvarila nekoliko velikih pobeda. Brazil je, sa „crnim dijamantom“ Leonidasom, 3. juna 1934. pobeđen sa 8:4, Poljska 6. septembra 1936. poražena je sa 9:3, uz čak pet golova Blagoja Moše Marjanovića, a najveća predratna pobeda ostvarena je 18. maja 1939. nad Engleskom – 2:1.Posle Drugog svetskog rata reprezentacija FNRJ odigrala je prvu utakmicu 9. maja 1946. u Pragu i pobedila Čehoslovačku sa 2:0. Usledile su godine uspeha: redovna učešća na svetskim prvenstvima (1950, 1954, 1958. i 1962), četiri medalje na Olimpijskim igrama (srebra 1948, 1952. i 1956, zlato 1960. u Rimu), finale Prvog prvenstva Evrope 1960. u Parizu… U finalu EP bili smo i 1968, a o ugledu ondašnjeg FSJ svedoči podatak da je Beograd bio organizator finala Kupa šampiona 1973. (Ajaks – Juventus, 1:0) na kojem je sudio Nišlija Milivoje Gugulović, a samo tri godine kasnije finalni deo Evropskog prvenstva igran je u Beogradu.Reprezentacija Srbije na poslednjem meču sa Portugalijom (1:1)POSLE razdruživanja nekadašnjih članica zajedničke države, Fudbalski savez Srbije je naslednik Fudbalskog saveza Jugoslavije koji je osnovan 1919. i Fudbalskog saveza Srbije i Crne Gore od 2006.Reprezentacija Srbije odigrala je 16. avgusta 2008. prvi meč pod svojim imenom, (opet) protiv Čehoslovačke, i pobedila u gostima sa 3:1. Prvi put je na Svetskom prvenstvu igrala 2010. u Južnoj Africi, drugi put prošle godine u Rusiji. Možda 2030. bude igrala kao domaćin, ako prođe zajednička kandidatura Srbije, Grčke, Rumunije i Bugarske. Kandidatura, bez obzira na to da li će proći, pokazuje stabilnost našeg saveza, zdravu ambiciju da se zajedno sa komšijama organizuje najveća smotra svetskog fudbala.Lep izazov za drugi vek (organizovanog) loptanja na našem prostoru. (NE)SPORAN DATUM OSNIVANjAISTORIČARI fudbala spore se oko datuma osnivanja Jugoslavenskog nogometnog saveza. Neki tvrde da je u zagrebačkoj „Kavani Medulić“ osnivačka skupština održana 14. aprila, drugi da je to bilo 15. aprila (taj podatak se pominje u svim verzijama na „Vikipediji“), a ima čak tvrdnji da se to dogodilo 18. aprila.Naši pouzdani izvori kažu: taj istorijski datum je – 13. april. Upravo to potvrđuje i „Izvadak iz zapisnika glavne skupštine“, održane 13. travnja 1919. godine, koji se čuva u Arhivu Hrvatske, a mi ga objavljujemo uz saglasnost Nebojše Jakovljevića, koji je došao do ovog za fudbalsku istoriju izuzetno vrednog dokumenta.Zapisnik sa osnivačke Skupštine Jugoslavenskog nogometnog saveza

(Večernje novosti)

Napišite komentar

Najnovije iz rubrike