Vratio veru u umetnost: Zaostavština Miodraga Protića na izložbi u galeriji „Rima“

VELIKAN naše likovne scene Miodrag B. Protić (1922-2014) trostruko je zadužio beogradsku, srpsku i jugoslovensku kulturu: kao slikar, likovni kritičar i teoretičar, ali i osnivač i upravnik Muzeja savremene umetnosti. Na njegovu umetničku zaostavštinu podsetiće u petak, 11. oktobra, od 19 časova, izložba u beogradskoj galeriji „Rima“, u Pariskoj ulici. Autor postavke, koju čine dela iz Protićeve porodične zaostavštine i dve slike pozajmljene iz muzeja na Ušću, istaknuti je istoričar umetnosti, profesor Jerko Denegri, dugogodišnji kustos MSU i blizak Protićev saradnik. Pre četiri godine, u svom kragujevačkom ogranku, Galerija „Rima“ organizovala je izložbu posvećenu njegovim delima nastalim pedesetih godina 20. veka, dok aktuelnu postavku čine radovi iz šezdesetih i sedamdesetih. Taj period, ističu, ima posebno mesto u Protićevoj umetničkoj biografiji: iskustvo stečeno na studijskom boravku u Njujorku (poznanstvo sa Alfredom Barom, osnivačem MoMA), koristi da 1965, otvaranjem MSU, promeni tok domaće kulturne istorije. Istovremeno je izabran i za dopisnog člana JAZU, objavio je teorijsku knjigu „Slika i smisao“ (1960), i drugi tom „Savremenika“ (1964), ali i priređivao samostalne izložbe, učestvovao u selekcijama Jugoslavije na postavkama u inostranstvu. Pročitajte još – U ŽARIŠTU NOVIH IDEJA: Kako su pre pola veka MSU i njegov osnivač Miodrag B. Protić Beograd postavili na kulturnu mapu sveta – U šezdesetim i početkom sedamdesetih, kao upravnik MSU, Protić koncipira i realizuje seriju takozvanih decenijskih izložbi moderne jugoslovenske umetnosti, vrši prve revalorizacije domaćih pokreta istorijskih avangardi – zenitizma Ljubomira Micića, dadaizma Dragana Aleksića i beogradskog nadrealizma – podseća Denegri u tekstu koji prati izložbu u „Rimi“, navodeći da tada u Protićevom stvaralaštvu slika, umesto opisa nekog predmeta postaje metafora, simbol, znak predmetnosti koja više nema oslonce u svetu izvan same slike. Predmet je, kako kaže, sveden na geometrijski znak: školjka spirala, asteroid krug, peščani sat trougao; koji je uklopljen u ideju celine… – U stvari, tim svođenjem sledi se ideja totalnosti, smatrajući da se i samim fragmentima sveta može reflektovati njegova celina, a širina života dočarati univerzalizovanjem jednog njegovog lika – zapaža Denegri.“ Gea “ , “ Veliko sazvežđe „, “ Miločerska meditacija “ Kao hroničar, teoretičar i kritičar, Protić je napisao tridesetak knjiga, ali i brojne studije, kritike, eseje, predgovore kataloga, publikacije posvećene jugoslovenskoj umetnosti 20. veka. Za knjigu „Oblik i vreme“, dobio je NIN-ovu nagradu „Dimitrije Tucović“, a za treći deo memoara „Nojeva barka“ priznanje „Dejan Medaković“. Slike Miodraga B. Protića čuvaju se u najznačajnijim muzejima, galerijama i privatnim zbirkama u zemlji i svetu, a neka od njegovih ključnih dela nalaze se u legatu u Muzeju savremene umetnosti. Pročitajte još – Miodrag B. Protić: Život u ogledalu slike – Za Protića šezdesete i sedamdesete godine prošlog veka u sopstvenom slikarstvu i u ostalim oblastima njegovog javnog delovanja protiču u prožimanju ambivalentnih raspoloženja gotovo idealistički posvećenog poverenja u umetnost s jedne i spoznaje o urušavanju svih ostalih društvenih procesa s druge strane – zaključuje autor postavke u „Rimi“. BEG U SLIKARSTVO PREMA rečima Denegrija, iz „Nojeve barke“ posvećene periodu 1961-1965. jasno se vidi da je već tada Protić bio svestan stanja svekolike krize političkog poretka, naročito rastućeg birokratskog aparata i njegovog pogubnog uticaja na sve oblasti društva, ali i kulture. Kao autonomni intelektualac i umetnik pre svega, izuzimanje iz tih neprihvatljivih prilika, nalazio je u predanom bavljenju slikarstvom.

(Večernje novosti)

Napišite komentar

Najnovije iz rubrike