Večno budni čuvar srpskog naroda

TAČNO 1.219 godina od rođenja Sina Božijeg Isusa Hrista, čovek asketskog izgleda, ali energičnog koraka, obučen u tamnu kaluđersku rizu i sa nevelikom pratnjom monaha i nekolicinom naoružanih ljudi, ukrcao se na brod koji je čekao usidren u luci Dafne na Svetoj Gori. Imao je čvrstu nameru da stigne u Nikeju, današnji Iznik u Maloj Aziji. U srcu je nosio razrađen plan – da od vizantijskog vasilevsa Teodora Prvog Laskarisa i vaseljenskog patrijarha Manojla Sarantena isposluje samostalnost Srpske crkve. Putnik na lađi koja se otisnula ka duhovnom središtu tadašnje rasparčane i oslabljene Vizantije bio jeromonah Sava, brat srpskog kralja Stefana Nemanjića, a 300 nautičkih milja koje će preći do Nikeje postaće najvažnije putovanje u srpskoj istoriji. Skromni kaluđer sa njega će se vratiti kao arhiepiskop srpskih i pomorskih zemalja i sa tomosom o crkvenoj autokefalnosti. Posle tamnih vekova mučnih promena crkvenih prilika, preveravanja i pokrštavanja, Sava je ispunio svoju zavetnu misao – podario je narodu sopstvenu crkvu, a time i jasan verski identitet, nacionalnu formu i budući kulturni kod.PROČITAJTE I: SUSRET SA ISTORIJOM: Srpska crkva delila sudbinu svoga naroda Štaviše, rečima istoričara Stanoja Stanojevića, stvaranjem srpske narodne crkve Sava Nemanjić postao je u stvari osnivač – srpske nacije. Događaji o kojima je reč odigrali su se pre tačno osam vekova. Srpska pravoslavna crkva, danas patrijaršija, ove godine proslaviće 800 godina svog postojanja. Jubilej je zaista nesvakidašnji, veliki i višestruko značajan, ne samo za Crkvu, već i za narod i državu. Samostalnošću Crkve, srpski narod dobio je svoju duhovnu kuću, bogatu riznicu, najvernijeg učitelja i roditeljsku brigu, a kroz svetosavlje, i svoju prirodnu, narodnu ideologiju. Srpska država, od srednjeg veka pa do danas, u Crkvi je stekla najvažnijeg saveznika, najrečitijeg savetnika i uvek budnog čuvara. Srpska crkva je kroz burnu istoriju sačuvala srpsku državu.SERIJAL „NOVOSTI“ U OBELEŽAVANjE jubileja Srpske pravoslavne crkve uključuju se i „Večernje novosti“. U saradnji sa Ministarstvom kulture, koje je finansijski podržalo projekat „Osamsto godina SPC“, ovim tekstom pokrećemo serijal posvećen istoriji naše Crkve i njenom značaju za srpsku državu i narod. Svakog ponedeljka čitaoci „Novosti“ mogu da očekuju članke posvećene delatnosti Svetog Save, uticaju srpskog pravoslavlja, ulozi Crkve u čuvanju nacionalnog identiteta, jezika, pisma… Značajni deo posvetićemo i poglavarima SPC, kao i najvažnijim momentima iz bogate crkvene istorije.Književnik Milovan Vitezović kaže da je svetosavlje, koje je došlo zajedno sa samostalnošću Srpske crkve, u hrišćanskoj istoriji prvo stavljanje crkve u službu jednog naroda i ostvarenje jedinstva crkvene i političke vlasti. „Srpska državna misao time je postala večna, jer vladari su smrtni, a sveci su večiti. Zato srpski narod nije nikada izgubio svest o državi, čak ni onda kada je izgubio. Ona je duhovno postojala, a Srpska pravoslavna crkva bila je dokaz njenog postojanja“, kaže Vitezović. Puno toga stalo je u poslednjih 800 godina na Balkanu – nebrojeno stradanja, uspona i padova, doba procvata i epoha mraka. Srpski narod, uporno i trpeljivo, hrišćanski, nosio se sa svim ćudima vremena i iskušenjima koje je pred njega nametalo. Uz njega i sa njim, uvek je bila i Srpska pravoslavna crkva. Slikoviti su opisi srednjovekovnih pisaca o mongolskim i turskim ofanzivama, kada se narod sklanjao iz kapija svojih manastira. Mnogo vekova kasnije, u savremeno vreme, 1999. i 2004. godine, zidine i ikone Dečana i Pećke patrijaršije bile su jedina ostrva sigurnosti za Srbe sa Kosova i Metohije. Crkva je i u prošlosti, kao i danas, neuspavana uzdanica naroda i čuvar državne tradicije, čak i tamo gde Srbije više nema. A takvih prostora nije malo. Srpska patrijaršija će na jesen obeležiti svoj jubilej. Centralno mesto proslave obeležavanja biće manastir Žiča, sedište prve srpske arhiepiskopije. Istovremeno, u svim eparhijama SPC u Srbiji, regionu i rasejanju, molitveno, svečano i u znaku okupljanja naših ljudi biće proslavljen važan jubilej. Prirodno, u obeležavanju ove godišnjice učestvovaće i država, Srpska akademija nauka i umetnosti, ustanove kulture… Zbog svih istorijskih, kulturnih, duhovnih veza srpske države, Srba i Crkve, 2019. se s pravom smatra godinom univerzalnog jubileja srpskog naroda. Jer, kako ističe Milovan Vitezović, Sveti Sava, osim što je prvi srpski svetitelj i prosvetitelj, osnivač Crkve i utemeljivač države i njenih zakona, pokretač svetosavlja kao duhovnog kompasa, zbog celokupnog svog dela je i – prvi srpski potpis. „Njegovim imenom se i danas potpisuje ceo srpski narod“, kaže Vitezović. KRŠTENjE SRBA SRPSKI narod je stekao svoju crkvu 1219. godine, u vreme Svetog Save, iako je u hrišćanstvo stupio vekovima ranije. Smatra se da su bez svoje crkve Srbi proveli najmanje tri veka. Krštenje Srba vremenski se određuje u vreme kneza Mutimira, oko 890. godine, kada je Vizantijom vladao car Vasilije Drugi iz Makedonske dinastije. Proces hristijanizacije ovog prostora odvijao se pod duhovnom upravom carigradskog patrijarha Fotija, koji se zbog toga smatra kumom svih slovenskih naroda. Sve do pojave Svetog Save, Crkva je u srpskim zemljama bila pod jurisdikcijom Ohridske arhiepiskopije. Pominju se samo tri eparhije – u Rasu, Prizrenu i Lipljanu, gde su episkopi bili Grci. Oni su prirodno širili romejski uticaj, a na potrebu stvaranja samostalne Srpske crkve uticao je i veliki rimokatolički pritisak koji je stizao sa severa i zapada.

(Večernje novosti)

Napišite komentar

Najnovije iz rubrike