Vojvođanske priče: Lampioni iz subotičkih jaslica

NA stotine najmlađih Subotičana, okupljenih u jaslicama Lajoša Velđija, 24. decembra 1859. godine pevalo je božićne pesme i netremice posmatralo veliku, okićenu jelku. A, kada je svako od njih dobio simboličan poklončić, koji se nalazio ispod božićnog drveta, njihovoj radosti nije bilo kraja. To je bilo prvi put na ovim prostorima da se jelka okitila na nekom javnom mestu, a tada je i prvi put organizovana javna proslava Božića. Doduše, na tlo današnje Vojvodine, a tada Austroguarske carevine, običaj kićenja jelke došao je tri decenije ranije. Prve božićne jelke, dvadesetih godina 19. veka okitile su aristokratske i plemićke porodice, koje su imale rodbinske veze u Nemačkoj, Beču i Budimpešti. Božićno drvo, sa što više ukrasa bilo je stvar prestiža. Staklene anđele, jaganjce i svećice, ispod kojih su bile šarene kutije sa poklonima, dugo su čežnjivo gledali siromašniji građani. Kako bi radost Hristovog rođenja podelio i ostaloj deci, u čijim skromnim domovima jelka neće zasvetleti, Lajoš Velđi, osnivač jednog od prvih zabavišta, okitio je veliko božićno drvo. – Iz Velđijevih kasnijih spisa vidi se da su se na jelkama u subotičkim obdaništima nalazile po četiri staklene kugle, 60 svećica sa držačima, četiri velike nacionalne zastave sa natpisom božićnog karaktera, papirni lanac nacionalne crvene, zelene i bele boje – otkriva Judit Rafai, kustos Muzeja grada u Subotici. – Proslave su u vrtićima potom organizovale mesne zajednice, a na njima su učestvovala sva deca, bez obzira na veru. Okićeno božićno drvo tada je na velika vrata počelo da ulazi u građanske porodice i odomaćuje se u severnim krajevima naše zemlje. Javno proslavljanje Božića 25. decembra na severu Bačke traje sve do kraja Prvog svetskog rata i do prisajedinjenja Kraljevini SHS, kada je ukinuto i postalo samo porodična svetkovina. KO ĆE NAPRAVITI SJAJNIJU I LEPŠU Bogati su se utrkivali čija će jelka biti veća i sjajnija, dok su siromašni u domu imali samo jednu zimzelenu granu sa pokojim ukrasom. Dok su u bogatim gradskim kućama četinare krasili staklene i luksuzne kugle, a društvo im pravile svilene bombone i svećice, po selima su se kačili ukrasi od grančica, gline, često i tvrđi medenjaci, orasi… Vrlo brzo, jelka je postala i statusni simbol. Domaćice su se utrkivale koja će napraviti lepše zvezdice i anđele…

(Večernje novosti)

Napišite komentar