“TOP PREDATORI” krstare banatskom ravnicom: Bili su na ivici opstanka, a u poslednje vreme SVE IH JE VIŠE

ORAO belorepan do devedesetih godina prošlog veka, uopšte se nije gnezdio u Banatu i bio je vrlo redak u celoj Vojvodini, a prema podacima kojima raspolažemo, do 1991. gnezdila su se samo tri para. Posle 2000. godine, broj je porastao veoma brzo i trenutno na području banatske ravnice ima od 25 do 30 parova orlova belorepana, a broj mladih jedinki, koje nisu dosegle polnu zrelost, tokom zime je oko stotinu – kaže, za „Novosti“, mladi stručnjak Marko Tucakov, ornitolog iz Pokrajinskog zavoda za zaštitu prirode u Novom Sadu, uz napomenu da se najveći broj parova gnezdio uz donji deo toka Tise, i na području ušća Begeja u Tisu. Pročitajte još: Dobrila došla do sirijske granice, pa uginula na Uvcu: Tužan kraj beloglavog supa Orlovi belorepani najveće su ptice grabljivice, sa rasponom krila i do 180 centimetara, koje stručnjaci još nazivaju top predatorima i moćnim liderima staništa u kojima žive, gospodare Banatom, a trenutno najviše ih je u šumama uz reke Tisu, Dunav i Tamiš. MALI broj parova orlova, predatora, prema podacima stručnjaka koji proučavaju sve njihove migracije, gnezdi se van poplavnih šuma, na pojedinačnim stablima i u omanjim šumarcima uz Begej, kao i u Deliblatskoj peščari. U vremenu van perioda gneždenja, i odrasle i mlade ptice lutaju po celom području Banata i mogu se videti praktično bilo gde, uz uslov da na tim područjima ima hrane, a to su najčešće veliki šaranski ribnjaci – Ečka, Vršački ritovi, Itebej, Jazovo kod Iđoša i, naročito, ribnjaci u Potamišju. Orlovi belog repa, kako ih u Banatu nazivaju, svoja gnezda smeštaju isključivo na visokim stablima bele topole, hrastova, jasenovima i crnim topolama, obično u najstarijim delovima šuma uz Begej, Tisu, Tamiš i ribnjake. Na tim mestima postoji veliki broj primeraka ribe koja je ostala na suvom ili u plitkoj vodi, tako da je relativno lak plen, što je orlovima potrebno, naročito mladim i neiskusnim, da bez većih napora, dođu do hrane i lakog zalogaja. Osim ribom, hrane se i drugim životinjama koje žive uz vodu, kao što su vodene ptice, sisari, zmije i vrlo često leševima uginulih životinja. OSIM toga, u Banatu postoji mreža hranilišta za orlove belorepane u Deliblatskoj peščari, Vršačkim planinama i u Potisju, kod sela Aradac, nedaleko od Zrenjanina, gde se iznosi hrana, zdravi leševi domaćih životinja, prethodno veterinarski pregledani, koji ne sadrže otrovne supstance. Ta mreža omogućava siguran opstanak ovoj i drugim vrstama ptica grabljivica. – Bar jednom nedeljno obiđem hranilište pored Tise, nedaleko od sela u kojem živim. U saradnji sa našim veterinarom, ostavimo pregledani leš neke uginule životinje. Uživanje je posmatrati let orla belorepana, kad oseti i sleće po hranu. Lovac koji puca u njega, loš je čovek i neodgovorna jedinka ovog društva – kaže Jonel Mihalj iz Aradca.Photo Marton Horvath MME Bez obzira na predatorsku nadmoć, orlovi belorepani su veoma ugrožena vrsta, dodaje Marko Tucakov. – Stradaju pre svega zbog učestalog trovanja zabranjenim sredstvom karbofuranom (furadan), koje se još primenjuje za suzbijanje šakala i lisica – kaže Tucakov. UPRAVO zbog toga predstavnici stručnih organizacija i civilnog sektora iz Mađarske, Češke, Slovačke, Austrije i Srbije, udružili su se u projektu PANNONEAGLE, koji finansira Evropska unija, da bi smanjili veliki pritisak na ovu i ostale strogo zaštićene vrste. Početkom ove godine, organizacija MME-Birdlife Hungar, organizovala je 16. nacionalni popis orlova, u kojem je učestvovalo skoro 500 stručnjaka, koji su doprineli održavanju zone zimovanja i napravili „mape orlova“ u karpatskom bazenu. Popisom koji je obavljen sredinom 2019. godine, kako se navodi u ovom projektu, u susednoj Mađarskoj evidentirano je od 725 do 748 orlova sa belim repom, a na području svih šest zemalja učesnica u projektu PANNONEAGLE, između 992 i 1.060 orlova belorepana. Bez obzira na to što će se nekom učiniti da su ovo poprilične brojke, orlovi predatori su i dalje prilično retki, pa i na najgušće naseljenim područjima zabeleženo je u proseku 4,5 belorepih orlova na 100 kvadratnih kilometara. POMOR RAZORNA i otrovna moć pesticida rasutih po oranicama, opisana je u izveštaju mađarskih stručnjaka za zaštitu životinja, koji su konstatovali da je tokom 2015. godine na području okruga Bekeš, u susednoj Mađarskoj, stradalo nekoliko stotina raznih vrsta ptica, među kojima je bilo i više desetina orlova belog repa, a koliko su otrovi protiv hrčkova i voharica jaki, svedoči podatak da je uginulo 80 jelena i 10 zečeva. Jedna od žrtava trovanja NEPRIJATELj – ČOVEK OBESNI lovac, na području Litomerice u Češkoj, upucao je mladog orla, koji nije uspeo da poleti već je nekoliko dana patio ranjen na zemlji, gde su ga pronašli berači gljiva, pokušavajući da mu pomognu i preneli ga do veterinarske ordinacije ali mu nije bilo spasa… Ovaj podatak iz projekta PANNONEAGLE, dokaz je da orao belorepan nema prirodnog predatora u divljini. Njegov jedini neprijatelj je čovek, što potvrđuje podatak da je u Češkoj odstreljeno čak 14 orlova sa belim repom.

(Večernje novosti)

Napišite komentar

Najnovije iz rubrike