PUT KA ČUVENOJ SVETINjI: Još brže do Ravanice, Lazarevog stuba države

PRILIKOM posete Ćupriji, predsednik Srbije Aleksandar Vučić upitao je domaćine kako bi manastir Ravanica mogao da se približi narodu. Predsednik Opštine Ćuprija Ninoslav Erić odgovorio mu je: „Prvo put, a onda sve ostalo“. Država je izdvojila novac, a radnici Preduzeća za puteve „Kragujevac“ dovezli su bagere i počeli da rekonstruišu tu deonicu od Ćuprije, dužine 6,7 kilometara. – Radimo na proširenju kolovoza, koji će, umesto dosadašnjih 5,5 metara, biti širok 6 metara. Potom ćemo ukloniti asfalt, postaviti nadogradnju kamenog materijala, a onda ćemo raditi dva sloja asfalta. Iako je redovno održavan, put je bio u prilično lošem stanju, pa je ovakva rekonstrukcija bila neophodna – kaže, za „Novosti“, Milan Milutinović šef gradilišta na deonici Ćuprija – Senje.PROČITAJTE JOŠ: Vidovdanske svečanosti u manastiru Ravanica MANASTIR Ravanica, nazvan po istoimenoj reci, kao što je bio običaj u srednjovekovnoj srpskoj državi da monaške porodice ponesu imena najbližih rečnih tokova, zasnovan je u drugoj polovini 14. veka, što je poznato zahvaljujući ktitorskoj povelji sačuvanoj u takozvanom Vrdničkom prepisu iz 1377. godine i Bolonjskom prepisu iz 1381. godine. Oba, saznajemo od višeg kustosa Zavičajnog muzeja u Jagodini dr Branislava Cvetkovića, sadrže potpis kneza Lazara, koji je ktitor ove svetinje, posvećene Hristovom Vaznesenju. Činjenica da postoje prepisi sa dve različite godine govori o tome da je osnivanje manastira dugo trajalo. O dugotrajnoj izgradnji kompleksa govori i to što su pojedine kule postepeno dograđivane.PROČITAJTE JOŠ: NAJMLAĐI VITEZ DOJAHAO U KRUŠEVAC: Ima samo 14 godina!Otpali fragmenti fresaka Kada se ima u vidu i relativno dobro očuvan živopis, što su višedecenijska istraživanja pokazala, kao i velike razlike između delova zidnog ukrasa, stručnjaci su zaključili da je oslikavan u tri navrata. – Najvažnije je to što je Ravanica nastala kada je knezu Lazaru, kao jednom od oblasnih gospodara, nakon nestanka dinastije Nemanjića, pošlo za rukom da objedini najveći deo zemalja nekadašnje nemanjićke države i što je uspostavio vrlo blisku vezu sa crkvenim poglavarima. To mu je dalo prednost nad drugim pretendentima na vrhovnu vlast posle smrti poslednjeg Nemanjića, drugog srpskog cara Stefana Uroša Petog, koji je umro bez potomaka i naslednika. Iako je njegov pokušaj da kao savladare uvede Mrnjavčeviće bio donekle uspešan, reakcija raškog plemstva je dovela do unutrašnjih sukoba i raspada nemanjićke države. Zahvaljujući diplomatskim i vojnim uspesima, knez Lazar se ubrzo izdigao i formirao snažnu državu koja je obuhvatila stare srpske oblasti. Ravanički manastir predstavlja upravo krunu njegove političke delatnosti, jer arhitekturom i, pre svega, posvetom, pokazuje da je on imao pravo da podigne vladarsku zadužbinu jer je samo priznati vladalac mogao da posveti zadužbinu jednom Hristovom prazniku – kaže Cvetković. Ravanica je sagrađena u dolini nadomak Kučajskih planina i freske oslikane samo neku deceniju pred Kosovsku bitku.Mošti kneza Lazara PREMA rečima dr Cvetkovića, koji prvi put iznosi rezultate istraživanja, Lazar je uspeo da okupi dobre graditelje, koji su, po svemu sudeći, za model imali Dušanovu Crkvu Svetih arhangela kod Prizrena, koja je bila takođe petokupolna, i pritom ju je spojio sa tradicijama svetogorske arhitekture, pošto se prvi put u srpskoj arhitekturi tu pojavljuju polukružne pevnice, kao odraz uticaja koje su horovi imali u svetogorskom monaškom bogosluženju. – Godinama su trajala ispitivanja i diskusije oko izgleda ktitorskih portreta u Ravanici. Naime, Lazar je sa Milicom naslikan držeći u rukama model crkve, pod kojim su prikazani i njihovi sinovi Stefan i Vuk, za razliku od njihovih pet kćeri, koje je kroz dinastičke brakove knez udavao za okolne vladare. Isticanje samo sinova u ktitorskoj kompoziciji jeste iskaz kneževe težnje da bude istaknut i kao legitimni naslednik prethodnih vladara koji će imati i naslednike, imajući u vidu da je izostanak naslednika bio ključni problem kod vladavine cara Uroša – kaže Cvetković.Dr Branislav Cvetković i Miša Brajković ispred manastira SLABIJE OČUVANI DELOVI SLIKANOG PROGRAMA U MANASTIRU IZAZIVAJU NEDOUMICE DISKUSIJE u stručnim krugovima u pogledu tumačenja pojedinih slabije očuvanih delova slikanog programa, posebno onog sa istorijskim portretima, traju poslednje tri decenije, kaže viši kustos. Postojanje dva sloja i probijanje malih severenih vrata između naosa i priprate ukazuju na to da je u jednom trenutku bilo preslikavanja koja se mogu dovesti u vezu s posledicama Kosovske bitke.Proširenje puta na deonici Ćuprija – Senje – Određeni detalji uz figure i otpali fragmenti gornjeg fresko sloja pokazatelji su da se ispod sadašnjih fresaka nalazi nešto stariji živopis, te da su prvobitni portreti mogli biti drugačiji. Knez Lazar je možda prvobitno bio naslikan sam ili sa suprugom, a da su nova politička dešavanja u Srbiji uticala na izmenu ktitorske slike isticanjem kneževih maloletnih naslednika i kneginje Milice kao regentkinje. Iako vladarski i ktitorski portreti još uvek kriju nedoumice, i na sadašnjoj fresci postoje naknadne slikarske intervencije koje neposredno svedoče o samim počecima štovanja kneza Lazara kao svetitelja. Nakon što su njegove mošti, nekoliko godina posle Kosovske bitke, svečano prenete iz Prištine u Ravanicu, i kad je sasvim sazreo kult novog vladara mučenika, njegovom portretu doslikan je svetiteljski oreol, a kraj figure je dopisan i epitet „sveti“ – zaključuje Cvetković.

(Večernje novosti)

Napišite komentar

Najnovije iz rubrike