Priče iz Vojvodine: Sin trgovca smislio logiku

MALO Somboraca zna da je njihov sugrađanin Nikolaj Šimić napisao prvu logiku na srpskom književnom jeziku Srba s početka 19. veka – slavenosrpskom (slavjanosebskom), još davne 1808. godine. Rođen je u Somboru 1766. godine, a njegov otac Mihailo bio je trgovac platnom. Prema rečima Milana Stepanovića, ovdašnjeg hroničara, Nikolaj je posle završene slavenoserbske osnovne škole, pohađao ovdašnju Gramatikalnu školu, a završio je i učiteljski tečaj u Mrazovićevoj Normi. – Šimić je završio gimnaziju u Segedinu, a tečajeve filozofije (logike i fizike) i prava pohađao je u Pešti, gde je položio i advokatski ispit. Neko vreme po završetku školovanja (oko 1792), radio je u somborskom Magistratu, a poslednjih godina 18. veka, u vreme ratova sa Napoleonom, kao ubeđeni rusofil, stupio je u rusku vojsku i dobio oficirski čin.PROČITAJTE JOŠ – Vojvođanske priče: Cvet koji večno suzi – Posle povratka u Sombor, Nikolaj je 1801. godine položio advokatsku zakletvu i počeo je da se bavi advokaturom, a godinu dana kasnije oženio se, kum na venčanju bio mu je Avram Mrazović, srpski prosvetitelj, pedagog, književnik i prevodilac. Ubrzo je Šimić (1803) izabran za senatora slobodnog i kraljevskog grada Sombora, potom i za gradskog kapetana. Od 1808. postavljen je na mesto upravnika Srpske narodne osnovne škole u Somboru – govori za Priče iz Vojvodine hroničar Stepanović. Kao pristalica narodnog prosvećivanja, Nikolaj je proširio mrežu osnovnih škola i na salaška naselja u okolini Sombora. Govorio je latinski, nemački, mađarski, ruski i francuski jezik i bio jedan od najobrazovanijih Somboraca svog vremena.PROČITAJTE JOŠ – Vojvođanske priče: Od rektora do tajnog agenta U Budimu je 1808. i 1809. godine štampan, u dva toma, Šimićev priručnik iz logike, u kome je pisac potpisan kao ”vengerskih prava advokat i slobodnago i kraljevskog grada Sombora senator”. Time je Šimić postao jedan od pionira u uspostavljanju naše savremene filozofije i filozofske terminologije. Prva logika na srpskom jeziku štampana je na 133 stranice, sa jednim prilogom i portretom pisca načinjenim u bakrorezu (i sa predgovorom napisanim u Somboru, 2. januara 1808. godine), a druga (nazvana “Logika upotrebitelnaja”) na 143 stranice i sadržavala je spisak od skoro 500 pretplatnika, među kojima je bilo i 19 Somboraca.Naslovna strana Šimićeve “Logike” Po kazivanju istoričara i hroničara Stepanovića, iako Šimić nije naznačio izvore, analiza dr Andrije Stojkovića ukazala je da Šimićeva “Logika” predstavlja slobodno tumačenje dela Institutiones philosophae rationalis methodo Njolfii conscriptae, nemačkog filozofa i direktora gimnazije u Gerlicu Fridriha Kristijana Baumajstera (1709-1785), izvorno objavljenog 1735. (u ruskom prevodu Aleksandra Pavlova iz 1760). Šimić je svoja tumačenja Baumajsterove knjige osavremenio i obogatio primerima iz srpske nacionalne istorije i savremenog života i na osnovu njih utvrđivao pojedina načela.Završna strana priručnika Filozofska terminologija kojom se služio preneta je, uglavnom, iz ruskog izvora i mada nije bila potpuno izvorno delo, ova knjiga predstavljala je prvi srpski udžbenik i sistematizovani priručnik logike. Godine 1813. Šimić se nalazio među 12 osoba koje je zlatnom medaljom odlikovao austrijski car Franc Prvi za zasluge pri ustrojavanju pravoslavnih preparandija. Glavni školski nadzornik u Somboru Šimić je bio 1816. godine. Kada je od 1819. upravljanje somborskom Preparandijom bilo povereno Savetu škole, jedan od četvorice članova Saveta iz reda somborskog građanstva bio je i Nikolaj Šimić. Panorama grada Sombora 1809. godine Foto Privatna arhiva OBJAVIO JOŠ ŠEST KNjIGA ŠIMIĆ je osim “Logike” objavio još šest knjiga i knjižica. U Somboru je 1814. prikupljao pretplatnike na tek pokrenut list Dimitrija Davidovića “Novine serbske”. Decenijama je bio na položaju gradskog školskog nadzornika i upravitelja, a umro je u Somboru, u januaru 1848, u 82. godini, kazuje nam hroničar Stepanović.

(Večernje novosti)

Napišite komentar

Najnovije iz rubrike